Wysokość subwencji dla jednostek samorządu terytorialnego, zagwarantowanej w budżecie państwa na 2002 r., wywołała
Wysokość subwencji dla jednostek samorządu terytorialnego, zagwarantowanej w budżecie państwa na 2002 r., wywołała liczne protesty zaniepokojonych samorządów. Głęboką dezaprobatę wzbudza przede wszystkim fakt stałego obniżania subwencji oświatowej. Przy określaniu jej wysokości nie uwzględniono m.in. zwiększonych kosztów, ponoszonych przez gminy z tytułu przyrostu o ok. 10% liczby dzieci uczęszczających do gimnazjów, ani też 5% inflacji. Już w roku ubiegłym dotacje z budżetu na oświatę były niewystarczające, przez co do realizacji zadań objętych subwencją samorządy musiały dopłacić od 1,2% (powiaty) do 20% (gminy wiejskie). Wiele z nich zaciągnęło na ten cel kredyty, których nie jest w stanie teraz spłacić.
Oprócz niedofinansowania oświaty zaniepokojenie wzbudzają zbyt niskie środki przeznaczone dla powiatów na realizację zadań z zakresu pomocy społecznej, bezpieczeństwa publicznego i ochrony przeciwpożarowej. Już 2001 r. wskazał na ogromne trudności w zakresie funkcjonowania inspekcji, służb i straży wobec niedoszacowania budżetów tych jednostek. Przekazanie dotacji w wielkościach proponowanych w 2002 r. w znaczny sposób spotęguje nienormalne zjawiska, które pojawiły się wskutek niezabezpieczenia środków w niezbędnej wielkości. Są to obszary poważnie zagrożone, a dotyczą niezwykle istotnych problemów, tj. zarządzania kryzysowego i odpowiedzialności za bezpieczeństwo na terenie gminy i powiatów.
Ponadto stałe obniżanie dotacji celowych na dofinansowanie zadań własnych oraz zadań zleconych jednostek samorządowych, w tym przede wszystkim wydatków ponoszonych na wypłatę dodatków mieszkaniowych oraz refundację kosztów ponoszonych z tytułu zużycia energii elektrycznej na oświetlanie dróg, dla których gmina nie jest zarządcą, powoduje, że poziom inwestowania uległ drastycznemu ograniczeniu, co wpływa na zahamowanie rozwoju lokalnego.
Przedstawiony powyżej stan rzeczy powoduje brak zaufania, stagnację i niechęć samorządów do realizacji nowych wyzwań, a także niepewność w podejmowaniu decyzji oraz wykonywaniu odpowiedzialnych zadań.
W związku z powyższym mam do pana ministra kilka pytań:
1. Jak w warunkach destabilizacji finansowej mają prawidłowo działać i funkcjonować samorządowe jednostki organizacyjne oraz służby wykonujące zadania państwa?
2. Chaos i nieład w przekazywaniu danych i informacji dotyczących finansów samorządowych destabilizuje pracę samorządów lokalnych i wywołuje niechęć do podejmowania decyzji w tak niejasno określonych i niepewnych warunkach ekonomicznych. Kiedy rząd zamierza uporządkować obieg publicznych środków finansowych?
3. W jaki sposób gminy mają przeprowadzać racjonalizację wiejskiej sieci szkolnej, nie posiadając środków na inwestycje, a także zdolności kredytowej?
4. Czy nie uważa pan minister, że gdy zleca się samorządom terytorialnym pewne zadania z zakresu administracji rządowej, powinny zostać przekazane wystarczające środki finansowe na ich realizację? Co rząd zamierza zrobić, aby stworzyć samorządom realne szanse wykonania nałożonych na nie obowiązków i zadań publicznych?
Z poważaniem
Poseł Adam Stanisław Szejnfeld
Piła, dnia 28 stycznia 2002 r.