Szanowny Panie Ministrze! Zdaniem dyrektorów publicznych zakładów opieki zdrowotnej kierowanie egzekucji komorniczych do kas
Szanowny Panie Ministrze! Zdaniem dyrektorów publicznych zakładów opieki zdrowotnej kierowanie egzekucji komorniczych do kas chorych, które są jedynie ˝płatnikami˝ za świadczenia wykonane na rzecz innych podmiotów, jest bezpodstawne - dłużnikami przedmiotowych wierzytelności są bowiem ubezpieczeni, na rzecz których wykonane zostały świadczenia medyczne.
Takie stanowisko potwierdza również pismo ŚRKCh/DK/2588/2001 z dnia 26 listopada 2001 r., zgodnie z którym kasa chorych, jako instytucja działająca w imieniu i na rzecz ubezpieczonych oraz finansująca udzielanie świadczeń zdrowotnych ze środków pochodzących ze składek, nie jest nabywcą tych usług w rozumieniu przepisów podatkowych.*) Faktycznym odbiorcą usługi jest bowiem ubezpieczony, a kasa chorych jedynie gromadzi środki pochodzące ze składek, zarządza nimi i jest ˝płatnikiem˝ za wykonane świadczenia.
Zgodnie z przepisem art. 5 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (DzU nr 155, poz. 1014, z późn. zm.) zarówno kasy chorych, jak i samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej należą do sektora finansów publicznych. Przywołana ustawa w sposób jednoznaczny reguluje zasady gospodarki środkami finansowymi tych instytucji, oparte na zasadzie dyscypliny finansów publicznych. Powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, w sposób umożliwiający terminową realizacją zadań, w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań. Jednostki sektora finansów publicznych dokonują wydatków zgodnie z przepisami dotyczącymi poszczególnych rodzajów wydatków. Według art. 3 ustawy środkami publicznymi są przychody jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych uzyskiwane w związku z prowadzoną przez nie działalnością.
Przepisy dotyczące zasad organizacji udzielania świadczeń z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego oraz organizacji i zakresu działania kas chorych reguluje ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (DzU nr 28, poz. 153, z późn. zm.). Zarówno przychody kas chorych, którymi są m.in. składki z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego (art. 127 pkt 1), jak i koszty świadczeń dla ubezpieczonych (art. 128 pkt 1), jako środki sektora finansów publicznych podlegają zasadom dyscypliny budżetowej. Kasa chorych zobowiązana jest do zapewniania ubezpieczonym ustawowego pakietu świadczeń zdrowotnych określonych w art. 31, w związku z czym do jej zakresu działania należy zawieranie i finansowanie umów o udzielanie świadczeń oraz kontrola realizacji tych umów (art. 72 pkt 6), świadczonych na rzecz osób objętych obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Osoby te są członkami regionalnej kasy chorych na mocy art. 69b ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym.
Przekazywanie kwot, należnych samodzielnemu publicznemu zakładowi opieki zdrowotnej za usługi medyczne wykonane w danym roku na rzecz ubezpieczonych na podstawie kontraktu zawartego z regionalną kasą chorych, komornikowi w celu zaspokojenia zobowiązań powstałych głównie z powodu finansowania usług zdrowotnych znacznie poniżej rzeczywistych kosztów w latach 1997 i 1998 oraz zobowiązań powstających w kolejnych latach jako konsekwencja ww. nieprawidłowego finansowania uniemożliwia prawidłowe, zgodne z planem (art. 28 ust. 3 pkt. 1, 2 i 3 ustawy o finansach publicznych) funkcjonowanie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej i wypełnienie ustawowego obowiązku zapewnienia opieki medycznej osobom ubezpieczonym. Opisane powyżej działanie prowadzi do sytuacji, w której nie jest możliwa prawidłowa gospodarka finansowa w samodzielnym publicznym zakładzie opieki zdrowotnej.
Powyższe działanie kasy chorych w zakresie finansowania zakontraktowanych świadczeń zdrowotnych jest zatem, zgodnie z przepisem art. 138 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, naruszeniem dyscypliny finansów publicznych, za które odpowiedzialny jest, w myśl art. 28a w związku z art. 137 tej ustawy, dyrektor kasy chorych.
Należy zwrócić uwagę, że komornik sądowy - zgodnie z obowiązującym prawem - prowadzi działalność we własnym imieniu i na własny rachunek. Od każdej wyegzekwowanej kwoty pobiera koszty egzekucji w wysokości 16%, co powoduje, że publiczne pieniądze, przeznaczone na świadczenie usług medycznych, stają się źródłem olbrzymich dochodów komorników. Szacunkowe zadłużenie publicznych zakładów opieki zdrowotnej - bez odsetek - wynosi w chwili obecnej około 5 mld zł, a więc gdyby całe to zadłużenie zostało wyegzekwowane przez komorników, spowoduje to uszczuplenie środków służby zdrowia o kwotę co najmniej 800 mln zł.
Z uwagi na fakt, że egzekucja komornicza prowadzona jest przeciwko wielu publicznym zakładom opieki zdrowotnej, a ze względu na przytoczone wyżej kwoty stanowi często zagrożenie dalszego ich funkcjonowania i może być przyczyną postawienia tych zakładów w stan likwidacji, proszę o odpowiedź na pytanie, jakie jest stanowisko kierowanego przez pana resortu w powyższej sprawie i czy podjęte zostaną działania umożliwiające zakładom opieki zdrowotnej prawidłowe warunki funkcjonowania.
Z poważaniem
Poseł Zbigniew Podraza
Warszawa, dnia 14 lutego 2002 r.