Szanowny Panie Ministrze! Nadzorowany przez Pana Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej pełni, zgodnie z
Szanowny Panie Ministrze! Nadzorowany przez Pana Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej pełni, zgodnie z ustawą Prawo wodne, państwową służbę hydrologiczno-meteorologiczna, która wykonuje zadania państwa w zakresie osłony hydrologicznej i meteorologicznej społeczeństwa oraz gospodarki, a także na potrzeby bilansowania zasobów wód powierzchniowych.
Instytut, działając na zlecenie Rządu RP za 275 mln zł publicznych środków, pochodzących z kredytu Banku światowego, zrealizował w ostatnich latach program modernizacji swojej służby, dostosowując ją do światowego poziomu technicznego i technologicznego. Nowoczesny system jest gotowy i nieprzerwanie pracuje, osłaniając państwo i społeczeństwo przed groźnymi zjawiskami naturalnymi, jak powodzie, intensywne deszcze czy huraganowe wiatry. Niestety, w tym roku załamał się system finansowania państwowej służby hydrologiczno-meteorologicznej i do jej utrzymania w 2005 r. brakuje ponad 26 mln zł, co stanowi prawie 45% jej rocznych potrzeb. Skutkować to będzie zatrzymaniem systemu osłony i prognoz hydrologicznych oraz meteorologicznych. Wyłączone będą systemy radarowe, burzowe i odbioru zdjęć satelitarnych. Przerwane będzie wykonywanie pomiarów meteorologicznych i hydrologicznych. Do służb kryzysowych przestaną płynąć ostrzeżenia, prognozy i meldunki o bieżących i prognozowanych warunkach hydrologicznych i meteorologicznych. Przestaną być gromadzone dane w narodowej bazie danych o stanie atmosfery i hydrosfery i przerwane będą bezpowrotnie wieloletnie ciągi pomiarowe. Zaprzepaszczony w ten sposób będzie cały proces modernizacji i zmarnowane zostanie 275 mln zł oraz cały ponad 83-letni dorobek Instytutu.
Rolą mającego ponad 83-letnią tradycję Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej i jego państwowej służby hydrologiczno-meteorologicznej jest ostrzeganie państwa oraz społeczeństwa przed groźnymi zjawiskami naturalnymi zachodzącymi w atmosferze i hydrosferze. IMGW prognozuje także czas i miejsce wystąpienia oraz przebieg tych zjawisk. Instytut w oparciu o swoją rozwiniętą na terenie całej Polski sieć pomiarów i obserwacji wykonuje bardzo liczne pomiary parametrów hydrologicznych i meteorologicznych przy użyciu urządzeń obsługiwanych przez pracowników, jak i nowoczesne automaty. Informacje z sieci służą do przygotowywania ostrzeżeń, prognoz i informacji, a jednocześnie są gromadzone w unikalnej w polskich warunkach narodowej bazie danych hydrologicznych i meteorologicznych. Służba H-M, jej komórki i punkty pomiarowe pracują nieprzerwanie przez całą dobę przez 365 dni w roku.
Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW) ściśle współpracuje z podobnymi służbami w Europie i na świecie, zrzeszonymi w agendzie ONZ, jaką jest światowa Organizacja Meteorologiczna. Polska jest członkiem tej organizacji. Ta współpraca owocuje ciągłą wymianą danych. IMGW wysyła swoje dane, a w zamian otrzymuje dane z całego świata. Jest to niezbędne do prawidłowej pracy polskiej służby, jak i służb w innych krajach. Oglądając prognozy meteorologiczne w telewizji czy Internecie, musimy mieć wiedzę, że byłyby one dużo gorsze, gdyby takiej wymiany nie było lub gdyby w jakimś kraju taka służba nie funkcjonowała.
Zgodnie z zapisem w art. 102 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z dnia 11 października 2001 r. Nr 115, poz. 1229 z późn. zm.), Państwowa Służba Hydrologiczno-Meteorologiczna wykonuje zadania państwa w zakresie osłony hydrologicznej i meteorologicznej społeczeństwa oraz gospodarki, a także na potrzeby bilansowania zasobów wód powierzchniowych, a Państwową Służbę Hydrologiczno-Meteorologiczną (PSHM) pełni właśnie Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej.
Sieć pomiarów i obserwacji została ukształtowana w przeciągu wielu lat i jej obecny kształt jest kompromisem pomiędzy potrzebami, a możliwościami finansowymi budżetu państwa. Zgodnie z art. 109 wspomnianej wyżej ustawy, Państwowa Służba Hydrologiczno-Meteorologiczna jest finansowana ze środków budżetu państwa.
Po katastrofalnej powodzi w 1997 r. Rząd Rzeczypospolitej Polskiej zaciągnął w Banku światowym pożyczkę na bieżące usuwanie skutków tej powodzi oraz na przygotowanie systemów mających w przyszłości te skutki ograniczać. Kwota pożyczki wyniosła 200 mln USD, z czego ponad 63 mln USDE przeznaczono na modernizację PSHM.
Instytutowi Meteorologii i Gospodarki Wodnej Rząd powierzył zmodernizowanie Państwowej Służby Hydrologiczno-Meteorologicznej oraz dostosowanie jej do najnowszych rozwiązań technicznych i technologicznych. Instytut to zadanie realizuje z powodzeniem i do 30.05.2005 r. wszystkie zaplanowane prace zostaną zakończone.
Praca ta została zrealizowana na łączną kwotę 275 mln zł, obejmującą środki z kredytu Banku światowego oraz środki z budżetu państwa na cła, podatki i opłaty administracyjne. Za kwotę 275 mln zł IMGW zbudował: ponad 1000 automatycznych i telemetrycznych posterunków hydrologicznych oraz meteorologicznych, system radarów meteorologicznych, system wykrywania i lokalizacji wyładowań atmosferycznych. Ekipy pomiarowe, serwisowe i techniczne zostały wyposażone w nowoczesny sprzęt i aparaturę. Zakupiono superkomputer i uruchomiono na nim matematyczne modele meteorologiczne i hydrologiczne. W ramach tego zadania zmodernizowano system teleinformatyczny oraz systemy osłony i prognoz hydrologicznych i meteorologicznych.
Zastosowana nowoczesna technika i technologia wymaga odpowiednich środków dla utrzymania w sprawności systemów i instalacji, o czym Instytut informował Rząd. Znalazło to oddźwięk między innymi w zapisach w strategii gospodarczej tego Rządu. W 2002 r. Rząd podjął decyzje o finansowaniu od 1 stycznia 2003 r. w kwocie 55 mln zł utrzymanie Państwowej Służby Hydrologiczno-Meteorologicznej. Decyzja ta nie była w pełni zrealizowana i kolejne rządy przeznaczały z budżetu państwa kwoty od 14,4 mln w 2002 r. do 12 916 mln w 2004 r. PSHM była dofinansowywana przez Narodowy Fundusz Ochrony środowiska i Gospodarki Wodnej w kwotach od ponad 31 204 mln zł w 2002 r. do ponad 42 048 mln zł w 2004 r. Niestety, w 2005 r. ten sposób finansowania się załamał i dla prawidłowego utrzymania służby brakuje ponad 26 mln zł, czyli prawie 45%. Taki niedobór środków prowadzi do destabilizacji pracy Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej i jego służby.
Może to skutkować tym, że przeprowadzony za publiczne środki - skomplikowany i trudny proces modernizacji może zostać całkowicie zaprzepaszczony, a w konsekwencji zmodernizowana Państwowa Służba Hydrologiczno-Meteorologiczna nie będzie mogła podjąć i prowadzić normalnej działalności.
Grozi to również redukcją zatrudnienia. Należy zauważyć, że wysokokwalifikowana kadra IMGW została przygotowana do jej specyficznej pracy w ramach szkoleń wewnętrznych Instytutu, bowiem żadna ze szkół wyższych w Polsce nie prowadzi kierunków studiów w interesujących IMGW dziedzinach. Zatem ewentualne rozproszenie tych pracowników na rynku pracy spowoduje ogromne trudności w ponownym ich zgromadzeniu i zatrudnieniu w IMGW.
Obecnie Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej zaczyna tracić płynność finansową i będzie zmuszony stopniowo wyłączać nowoczesne systemy PSHM zbudowane i zmodernizowane za łączną kwotę 275 mln zł. W konsekwencji doprowadzi to do niewywiązywania się Ministra środowiska z jego konstytucyjnych obowiązków, gdyż podległa mu PSHM nie będzie mogła wypełniać swoich zadań.
Dziwi więc, że administracja rządowa nie wywiązuje się ze zobowiązań, jakie wynikają z obowiązującego prawa i że pozostawia państwo i obywateli bez osłony przed groźnymi zjawiskami meteorologicznymi i hydrologicznymi oraz naraża publiczne środki na zmarnotrawienie.
Oczekuję, że pilnie przedstawi Pan Minister konstruktywny i poparty konkretnymi dokumentami program naprawy tej sytuacji. Przedstawiony problem to ważne zagadnienie bezpieczeństwa wewnętrznego kraju, dlatego też zwracam się do Pana Ministra o osobiste zainteresowanie się tą sprawą.
Czy Pan Minister podejmie działania mające na celu poprawę systemu finansowania służb hydrologiczno-meteorologicznych?
Z poważaniem
Poseł Wiesław Woda
Kraków, dnia 23 maja 2005 r.