Szanowny Panie Premierze! Wyrokiem z dnia 13 listopada 2001 r. (sygn. akt K. 16/01)
Szanowny Panie Premierze! Wyrokiem z dnia 13 listopada 2001 r. (sygn. akt K. 16/01) Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 1995 r. o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych oraz zmianie niektórych ustaw (DzU z 1996 r. nr 5, poz. 32, z późn. zm.). Wyrok Trybunału zacznie obowiązywać od 12 sierpnia 2002 r.
Powołany na wstępie przepis ustawy stanowi o delegacji ustawowej upoważniającej Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych warunków i trybu udzielania premii gwarancyjnej, a także jej zwrotu oraz trybu rozliczeń z bankami z tytułu refundacji wypłaconych premii (DzU z 1996 r. nr 57, poz. 259, z późn. zm.). Zaistniały stan faktyczny i prawny niewątpliwie wskazuje na niekonstytucyjność przepisu ustawy, na podstawie którego wydano rozporządzenie określające warunki udzielenia premii gwarancyjnej osobom posiadającym książeczki mieszkaniowe. Pomimo iż ustawa z 1995 r. była pięciokrotnie nowelizowana, dotychczas nie skorygowano błędu.
Wniosek do Trybunału Konstytucyjnego w przedmiotowej sprawie skierował rzecznik praw obywatelskich, który uważa, że ustawa z 1995 r. o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych jest niezgodna z konstytucją oraz że kwestia prawa do premii gwarancyjnej w tym przypadku nie może być regulowana rozporządzeniem rządu, jak to jest obecnie. Same zasady premii gwarancyjnej nie zostały zakwestionowane, lecz przepisy ustawy, na podstawie których wydane zostało przedmiotowe rozporządzenie. Stanowisko zajęte przez rzecznika praw obywatelskich poparli przedstawiciele Sejmu i prokuratury, którzy uznali zgłoszone zarzuty za w pełni zasadne.
Z treści kwestionowanego przepisu ustawy z 1995 r. nie wynika bowiem, aby udzielono rządowi kompletnego i precyzyjnego upoważnienia do wydania rozporządzenia, czym przepis narusza konstytucję. Prawo do premii gwarancyjnej od wkładów oszczędnościowych zgromadzonych na książeczkach mieszkaniowych jest całkowicie dowolnie reglamentowane przez rząd, a to powoduje i ograniczenie, i naruszenie prawa uprawnionych do premii gwarancyjnej.
Za nieprawidłowe należy uznać formułowanie w ustawie upoważnień o charakterze blankietowym, tzn. takich, które nie zawierają jakichkolwiek wskazań co do merytorycznej treści rozporządzenia, tak jak ma to miejsce w tym przypadku. Im bliżej rozporządzenie ma być związane ze sferą normowania sytuacji prawnej jednostki, tym więcej treści musi być przesądzonych w ustawie i tym mniej może pozostać dla kwestii ujętych w rozporządzeniu.
Należy również zaznaczyć, że choć przepis ustawy został wydany jeszcze przed uchwaleniem konstytucji z 1997 r., to nawet pod kątem poprzedniej, tzw. małej konstytucji nie spełnia konstytucyjnych wymogów.
Trybunał, zwracając uwagę na skutki społeczne, jakie może wywołać orzeczenie o niekonstytucyjności art. 3 ust. 5 ustawy z 1995 r., zadecydował, że wyrok zacznie obowiązywać od 12 sierpnia 2002 r. Jest to jedyny pozytywny aspekt poruszanej sprawy, gdyż poprzez prolongatę powyższego terminu rozporządzenie nie zostało pozbawione podstawy prawnej, a instytucja premii gwarancyjnej unormowania prawnego.
Sytuacja ta wzbudza poważne obawy wśród zainteresowanych, którzy twierdzą, że ze względu na brak podstawy prawnej nie będą mogli zlikwidować książeczek mieszkaniowych i otrzymać premii. Obawiają się także możliwości pozbawienia ich prawa do premii gwarancyjnej lub ograniczenia kręgu osób, którym przysługiwałoby prawo do jej uzyskania, a to kolidowałoby niewątpliwie z zasadą ochrony praw nabytych i majątkowych.
Mając na uwadze powyżej zasygnalizowane kwestie, uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy została podjęta inicjatywa ukierunkowana na nowelizację ustawy w zakresie kwestionowanego przepisu?
2. Jak zostanie rozwiązana problematyka realizacji premii gwarancyjnej przez osoby, które będą się o nią ubiegać po 12 sierpnia 2002 r., w przypadku gdy stosowny przepis ustawy, warunkujący wydanie rozporządzenia, nie zostanie zmieniony? Czy wówczas przepisy ustawy oraz rozporządzenia będą stosowane z mocą wsteczną, tak że uprawnieni właściciele książeczek mieszkaniowych będą mogli otrzymać premie gwarancyjne?
Łączę wyrazy szacunku
Poseł Zbigniew Janowski
Warszawa, dnia 27 marca 2002 r.