W związku z licznymi wystąpieniami przedstawicieli samorządów powiatowych przedkładam panom problemy, z jakimi spotykają
W związku z licznymi wystąpieniami przedstawicieli samorządów powiatowych przedkładam panom problemy, z jakimi spotykają się powiaty w wykonywaniu zadań z zakresu pomocy społecznej, z prośbą o zajęcie stanowiska i udzielenie odpowiedzi na postawione na końcu pytania.
Powiatom przydzielono problemy i zadania, które w polityce społecznej uznawane są za najtrudniejsze, wymagające bardzo wysokich kosztów własnych. Zadania te dotyczą grup i osób specjalnej troski, osób niepełnosprawnych, przewlekle chorych i starych bez opieki, chorych psychicznie, zdezorganizowanych i patologicznych rodzin, rodzin zastępczych, dzieci pozbawionych opieki, uchodźców, a także innych kategorii osób, które wymagają stałej, indywidualnej, specjalistycznej i kosztownej pomocy i opieki. Powiaty zobowiązano do powołania i prowadzenia wielu inwestycji np. ośrodka interwencji kryzysowej, mieszkań chronionych, ośrodków wsparcia, rodzinnych poradni specjalistycznych, wykwalifikowanych rodzin zastępczych. Powiatom wyznaczono szereg nowych zadań m.in. z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej, dla których nie ma przygotowanych przepisów wykonawczych i odpowiednich procedur administracyjnych.
Ten szeroki zakres zadań społecznych przypisano powiatowym centrom pomocy rodzinie i tak już przytłoczonym nadmiarem zadań bieżących, tymczasem pomoc społeczna jest jedną z instytucji polityki społecznej i nie może rozwiązywać wszystkich problemów społecznych w powiecie. Pomoc społeczna nie zastąpi polityki społecznej. Do wdrażania koncepcji lokalnej polityki społecznej muszą być dostosowane prawne, finansowe, kadrowe i instytucjonalne narzędzia jej realizacji. Warunkiem sprzyjającym realizacji zadań i koncepcji polityki społecznej musi być dodatek środków finansowych.
Koszty realizacji poszczególnych zadań nigdy nie zostały należycie policzone. Ustala się je ˝wskaźnikowo˝ i dostosowuje doraźnie do założeń budżetu państwa. Prowadzi to do obniżenia świadczonych usług w tak istotnych dziedzinach, jak: ochrona zdrowia, edukacja publiczna, opieka i wychowanie, zwalczanie bezrobocia, pomoc niepełnosprawnym.
Powiaty nie będą mogły uruchamiać działań profilatycznych, przeciwdziałać dalszej marginalizacji słabszych grup, wspomagać rodzin w wykonywaniu ich funkcji, jeśli nie uzyskają odpowiedniego wsparcia finansowego. Decentralizacja zadań na szczebel powiatu nie idzie w parze z zabezpieczeniem odpowiednich środków na realizację i obsługę zadań. Rząd ˝spycha˝ na samorządy powiatowe zadania, określa procedury postępowania, standardy, nie tworząc jednocześnie systemów finansowania tych samorządów. Nie zabezpiecza również koniecznych środków finansowych na ponoszenie nakładów związanych z realizacją zadań, co skutkuje licznymi zagrożeniami ich wykonania. Ponadto pracownicy służb pomocy społecznej obawiają się zniesienia dotacji celowych, tzw. znaczonych pieniędzy, co może zmniejszyć środki na zadania społeczne, bowiem wielu działaczy samorządowych, nie zawsze rozumiejąc istotę i wagę problemów społecznych, może ograniczyć fundusze na te cele.
Reasumując, zatrzymanie środków finansowych na szczeblu centralnym przy jednoczesnym przekazaniu powiatom zadań i odpowiedzialności za ich realizację - bez możliwości zapewnienia im niezbędnych własnych środków na zadania własne oraz bez wystarczających środków z budżetu państwa na zadania zlecone (m.in. na orzekanie niepełnosprawności), jest zaprzeczeniem oczywistej ustrojowej zasady subsydiarności państwa.
W związku z powyższym zwracam się do panów ministrów z następującymi zagadnieniami:
1. Czy podzielają panowie moje i wielu samorządowców obawy dotyczące realizacji polityki państwa w zakresie pomocy społecznej?
2. Jakie instrumenty i narzędzia zamierzają panowie wdrożyć (odpowiednio w resorcie finansów i resorcie pracy) w celu zabezpieczenia prawidłowego funkcjonowania pomocy społecznej na szczeblu samorządu powiatowego?
Z poważaniem
Poseł Arkadiusz Kasznia
Łuków, dnia 25 marca 2002 r.