Na Konwencie Marszałków Województw RP, który miał miejsce w dniach 2-3 czerwca 2005 r.,
Na Konwencie Marszałków Województw RP, który miał miejsce w dniach 2-3 czerwca 2005 r., przedstawiona została propozycja Ministerstwa Gospodarki i Pracy algorytmu podziału między województwa środków z regionalnych funduszy Unii Europejskiej na lata 2007-2013. Zaproponowany algorytm posiada bardzo poważne wady, a w szczególności jest znacznie gorszy od algorytmu, który został uzgodniony przez zespół międzyresortowy oraz przedstawicieli wszystkich województw i MGiP na warsztatach w Sopocie.
Po pierwsze, proponowany przez MGiP algorytm w wielu przypadkach przyznaje większe per capita środki województwom o wyższych wskaźnikach gospodarczych, a mniejsze województwom o gorszych. Tak na przykład województwo małopolskie miałoby otrzymywać o ponad 10% mniej środków per capita od województwa mazowieckiego, pomimo iż Małopolska charakteryzuje się wyższym bezrobociem oraz prawie dwukrotnie niższym PKB per capita. Taki podział środków jest całkowicie nieuzasadniony i jaskrawo niesprawiedliwy, a fakt, że algorytm MGiP generuje tego typu wyniki, wydaje się całkowicie go dyskwalifikować.
Po drugie, w niektórych przypadkach dysproporcje między środkami, które proponowany przez MGiP algorytm przyznaje poszczególnym jednostkom samorządowym, są znacznie większe od dysproporcji między wskaźnikami gospodarczymi tych jednostek. Na przykład województwo małopolskie miałoby otrzymywać środki prawie 2,2-krotnie mniejsze per capita od województwa warmińsko-mazurskiego, gdy tymczasem stopa bezrobocia w pierwszym województwie jest niższa jedynie o około połowę, a PKB per capita wyższy jedynie o około 15%. Istnienie tak dużych dysproporcji między regionami biednymi oraz względnie bogatymi wydaje się nieuzasadnione. Ponadto w koniunkcji ze wzmiankowanym wcześniej faktem, że województwa bogatsze mogą dostawać na mocy algorytmu MGiP więcej środków od województw biedniejszych, istnienie tych dysproporcji dowodzi, że nie ma ścisłego i logicznego związku pomiędzy rozwojem gospodarczym i stopą bezrobocia poszczególnych województw a ilością środków przyznawanych im przez algorytm MGiP.
Po trzecie, proponowany przez MGiP algorytm jest wewnętrznie niespójny. Albowiem kryterium udziału województw w tworzeniu PKB Polski promuje regiony bogate, natomiast kryterium posiadania PKB per capita na poziomie poniżej 80% średniej krajowej promuje regiony ubogie.
Po czwarte, kryterium udziału województw w tworzeniu PKB Polski, eo ipso cały oparty na nim algorytm, promując regiony względnie bogate, stoi w sprzeczności z ideą unijnych funduszy regionalnych, których celem jest przecież przede wszystkim wyrównywanie poziomu rozwoju gospodarczego różnych regionów UE.
Po piąte, proponowany przez MGiP algorytm jest w wysokim stopniu arbitralny. Nie widać bowiem żadnego uzasadnienia dla liczb, które pojawiają się w kryterium posiadania PKB per capita na poziomie poniżej 80% średniej krajowej (dlaczego przyznawać dodatkowe punkty województwom, w których PKB per capita wynosi poniżej 80% średniej krajowej, a nie na przykład poniżej 70%?) oraz w kryterium liczby ludności w powiatach o stopie bezrobocia przekraczającej 150% średniej krajowej (dlaczego przyznawać dodatkowe punkty województwom za zawieranie powiatów o stopie bezrobocia powyżej 150% średniej krajowej, a nie na przykład powyżej 125%?). W tym ostatnim kryterium całkowicie dowolny wydaje się również wybór powiatu jako administracyjnej jednostki odniesienia (dlaczego liczyć w obrębie poszczególnych województw ludność w powiatach o wysokim bezrobociu, a nie na przykład ludność w gminach o wysokim bezrobociu?).
Należy zwrócić uwagę, że projekt algorytmu uzgodniony przez zespół międzyresortowy oraz przedstawicieli wszystkich województw i MGiP na warsztatach w Sopocie nie posiada żadnej z powyższych wad: wskaźniki gospodarcze, na których się opiera (wielkość PKB per capita i stopa bezrobocia), są maksymalnie ogólne, cechuje je minimalny możliwy stopień arbitralności i są powszechnie przez ekonomistów uważane za narzędzia teoretyczne najlepiej nadające się do mierzenia dobrobytu; jest sprawiedliwy oraz idealnie wpisuje się w stojące za powstaniem funduszy regionalnych UE idee, gdyż promuje - w rozsądnych granicach - regiony biedniejsze kosztem bogatszych; jest wreszcie wewnętrznie spójny oraz wyjątkowo klarowny.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Dlaczego MGiP całkowicie odstąpiło od ustalonego przy udziale jego przedstawicieli na warsztatach w Sopocie projektu algorytmu?
2. Jaki sens ma organizowanie z pieniędzy podatnika konsultacji międzyresortowych, których wyniki nie są brane pod uwagę przy podejmowaniu ostatecznych decyzji?
3. Czy Minister Gospodarki i Pracy zamierza zmodyfikować zaproponowany przez siebie algorytm w taki sposób, aby lepiej rozwinięte gospodarczo regiony nie mogły dostawać wyższych per capita środków od regionów gorzej rozwiniętych?
4. Czy Minister Gospodarki i Pracy zamierza zmodyfikować zaproponowany przez siebie algorytm w taki sposób, aby niemożliwa była sytuacja polegająca na tym, że różnice w wielkości przyznanych środków województwom per capita są większe niż różnice między wskaźnikami gospodarczymi tych województw?
5. Czy Minister Gospodarki i Pracy zamierza usunąć z algorytmu kryterium udziału województw w tworzeniu PKB Polski, które czyni algorytm wewnętrznie niespójnym i sprzecznym z celami funduszy regionalnych UE?
6. Czy Minister Gospodarki i Pracy zamierza zmodyfikować występujące w algorytmie kryteria liczby ludności w powiatach o stopie bezrobocia przekraczającej 150% średniej krajowej oraz posiadania PKB per capita na poziomie poniżej 80% średniej krajowej w taki sposób, aby wyeliminować wyżej opisane arbitralności z nimi związane?
7. Czy Minister Gospodarki i Pracy zamierza zastąpić niespójny, arbitralny i niesprawiedliwy projekt algorytmu MGiP nieposiadającym tych wad projektem algorytmu uzgodnionym przez zespół międzyresortowy oraz przedstawicieli wszystkich województw i MGiP na warsztatach w Sopocie?
Poseł Jan Rokita
Kraków, dnia 1 lipca 2005 r.