W związku z przekazanymi mi informacjami dotyczącymi szeregu jednostek badawczo-rozwojowych podległych resortowi gospodarki chciałbym
W związku z przekazanymi mi informacjami dotyczącymi szeregu jednostek badawczo-rozwojowych podległych resortowi gospodarki chciałbym wyrazić przypuszczenie, iż nadzorujący w Ministerstwie Gospodarki i Pracy sektor jednostek badawczo-rozwojowych Pan Podsekretarz Stanu Krzysztof Krystowski swoimi działaniami naraził zdecydowaną większość jednostek, a przede wszystkim ich pracowników na straty wynikające z niewypłacenia do chwili obecnej nagrody z zakładowego funduszu nagród, tzw. 13-tki.
Przyczyną powstania tej sytuacji jest opieszałość w weryfikacji rocznych sprawozdań finansowych jednostek wynikająca, jak się wydaje, z braku kompetencji, stosownej wiedzy i nieprzestrzegania obowiązującego w Polsce prawa w zakresie gospodarki środkami finansowymi jednostek badawczo-rozwojowych.
Zarówno jednostki, jak i uprawnione biura usług księgowych, nie mogły zgodzić się z niezgodną literą prawa, dowolną interpretacją obowiązujących przepisów przez Ministerstwo Gospodarki i Pracy, tym bardziej iż opinie, jakie wydało w tej sprawie Ministerstwo Nauki i Informatyzacji oraz Departament Rachunkowości Ministerstwa Finansów, w pełni pokrywały się z praktyką stosowaną przez jednostki badawczo-rozwojowe.
Zgodnie z wytycznymi Departamentu Innowacyjności Ministerstwa Gospodarki i Pracy zawartymi w piśmie z dnia 6 stycznia 2005 r. znak DIN-II-0322-KG/05, które otrzymały do bezwzględnego stosowania jednostki badawczo-rozwojowe, stwierdzono, iż dotację podmiotową należy wykazywać w rachunku zysków i strat w pozycji: ˝Pozostałe przychody operacyjne - Dotacje˝, a nie zgodnie z przepisami w pozycji: ˝Przychody ze sprzedaży˝.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 Ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r., jednostki obowiązane są stosować przyjęte zasady rachunkowości rzetelnie i jasno, przedstawiając sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy. Zdarzenia, w tym operacje gospodarcze, ujmuje się w księgach rachunkowych i wykazuje w sprawozdaniu finansowym zgodnie z ich treścią ekonomiczną (ust. 2 art. 4).
Ministerstwo Pracy i Gospodarki jako organ nadzorujący jednostki badawczo-rozwojowe nie uwzględniło słusznych uwag podległych mu jednostek, ani właściwych do interpretacji tych przepisów ministerstw. Należy nadmienić, iż zgodnie z ustawą o jednostkach badawczo-rozwojowych, niezbędnym warunkiem do wypłacenia pracownikom nagrody z zakładowego funduszu nagród (tzw. trzynastki) jest zatwierdzenie przez organ założycielski, w tym przypadku przez Ministerstwo Gospodarki i Pracy, sprawozdania finansowego. W związku z powyższym nie sprawdzano, nie weryfikowano, a tym samym nie zatwierdzano sprawozdań jednostek, które dotację podmiotową, inaczej niż wynikało to ze wspomnianej wyżej własnej interpretacji przepisów resortu, umieściły w rachunku zysków i strat w pozycji ˝przychody ze sprzedaży˝.
Pomimo znajomości problemu dopiero pod koniec marca Ministerstwo zwróciło się z oficjalnym pismem do Ministra Finansów o stanowisko w przedmiotowej sprawie. Odpowiedź Ministra Finansów potwierdziła wcześniejsze interpretacje.
Konsekwencją takiego działania Ministerstwa Gospodarki i Pracy jest opieszałość i opóźnienie w zatwierdzaniu sprawozdań finansowych zdecydowanej większości jednostek, a tym samym brak możliwości wypłaty nagród dla pracowników jednostek.
Panie Ministrze, działania takie w sposób jaskrawy naruszyły moim zdaniem uprawnienia pracownicze pracowników większości jednostek badawczo-rozwojowych w Polsce, podległych Ministerstwu.
Ponadto, poprzez swoje nierozważne i pozbawione podstaw prawnych działania, Ministerstwo Gospodarki i Pracy doprowadziło do naruszenia terminu zatwierdzania sprawozdań finansowych, wynikającego z cytowanej Ustawy o Rachunkowości, który to termin przypada w ciągu sześciu miesięcy od daty dnia bilansowego. Stawia to jednostki w dużym dyskomforcie z racji niedotrzymania ustawowych terminów, co może przełożyć się na jakość ich działania w bieżącym roku.
Zwracając się wcześniej do Pana Ministra z zapytaniami w sprawie jednostek badawczo-rozwojowych, stawiałem pytanie o sposób przeprowadzenia konsolidacji jednostek oraz idących za tym zmian organów zarządzających nimi. Sytuacja opisana przeze mnie wyżej wskazuje, moim zdaniem, Panie Ministrze, na to, iż resort nie do końca sprawnie wykonuje swoje ustawowe obowiązki wobec podległych mu JBR-ów. W takiej sytuacji dokonanie zmian organizacyjnych w szybkim trybie wiążących się ze zmianami na stanowiskach menadżerów jednostek jest nieuzasadnione. Zachodzi bowiem moim zdaniem obawa, iż ze względu na brak zatwierdzenia w terminie ustawowym sprawozdań finansowych jednostek, właśnie te podmioty mogą zostać zrestrukturyzowane zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 Ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych z dnia 25 lipca 1985 r.
Zwracam się o ustosunkowanie się do przedstawionych wyżej kwestii oraz udzielenie odpowiedzi, jakie w tej sytuacji, która bezpośrednio rzutuje także na sytuację finansową jednostek, działania podejmuje resort.
Poseł Jerzy Polaczek
Piekary Śląskie, dnia 8 lipca 2005 r.