Szanowny Panie Premierze! Z dniem 1 lipca br. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów
Szanowny Panie Premierze! Z dniem 1 lipca br. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 listopada 2004 roku zmieniające rozporządzenie w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy.
Nowelizacja ta była od dawna oczekiwana. Oczekiwano, że wprowadzi ona zmiany porządkujące rynek pracy oraz uniemożliwi działalność osób, które nie posiadają odpowiednich kwalifikacji. Niestety, wspomniane rozporządzenie nie tylko nie wnosi nic nowego w tym zakresie, ale jeszcze uniemożliwia zatrudnienie części specjalistów o uznanych kwalifikacjach w tej dziedzinie.
Nie ulega wątpliwości, że - ze względu na wagę zadań, jakie mają do spełnienia - pracownicy służb bhp powinni mieć solidne wykształcenie, solidniejsze niż kilkudziesięciogodzinne kursy zawodowe.
Rozporządzenie to wprowadziło zapisy (§ 4 ust. 2), zgodnie z którymi:
- inspektorem ds. bhp może być osoba posiadająca zawód technika bhp;
- starszym inspektorem ds. bhp może być osoba posiadająca zawód technika bhp (i co najmniej 3-letni staż pracy w służbie bhp) lub osoba posiadająca wyższe wykształcenie o kierunku lub specjalności w zakresie bhp albo studia podyplomowe w zakresie bhp;
- specjalistą ds. bhp może być osoba posiadająca wyższe wykształcenie o kierunku lub specjalności w zakresie bhp albo studia podyplomowe w zakresie bhp oraz co najmniej 1 rok stażu pracy w służbie bhp;
- starszym specjalistą ds. bhp może być osoba posiadająca wyższe wykształcenie o kierunku lub specjalności w zakresie bhp albo studia podyplomowe w zakresie bhp oraz co najmniej 3-letni staż pracy w służbie bhp;
- głównym specjalistą ds. bhp może być osoba posiadająca wyższe wykształcenie o kierunku lub specjalności w zakresie bhp albo studia podyplomowe w zakresie bhp oraz co najmniej 3-letni staż pracy w służbie bhp.
Mało tego, § 4 ust. 4 tego rozporządzenia precyzuje, że pracodawca może powierzyć wykonywanie zadań służb bhp specjaliście spoza zakładu pracy, który spełnia co najmniej wymagania określone w ust. 2 pkt 3 (czyli wyższe wykształcenie o kierunku lub specjalności w zakresie bhp albo studia podyplomowe w zakresie bhp oraz co najmniej 1 rok stażu pracy w służbie bhp), lub też był zatrudniony na stanowisku inspektora pracy w Państwowej Inspekcji Pracy przez okres co najmniej 5 lat.
W ten sposób specjaliści do spraw bhp, którzy mają tytuł technika bhp i mają wieloletni staż pracy w zawodzie, nie mogą prowadzić samodzielnej działalności gospodarczej i oferować swych usług mniejszym zakładom pracy. Szczególne wątpliwości budzi wprowadzenie takiego ograniczenia w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, a nie ustawą. Tymczasem art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej mówi wyraźnie, że: ˝Ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny˝.
Mając na uwadze powyższe fakty, proszę Pana Premiera o udzielenie następujących wyjaśnień:
1. Czy w Polsce istnieją szkoły publiczne, które kształcą w zawodzie technika bezpieczeństwa i higieny pracy?
2. Czy przed wydaniem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 listopada 2004 roku zmieniającego rozporządzenie w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy zostały przeprowadzone analizy określające potrzeby kadrowe wynikające z nowych wymagań kwalifikacyjnych wobec specjalistów z zakresu bhp?
3. Czy w naszym kraju istnieje wystarczająca sieć publicznych szkół średnich i wyższych zapewniających odpowiednią liczbę miejsc dla osób chcących zdobyć zawód technika bhp lub wyższe wykształcenie o kierunku lub specjalności w zakresie bhp albo studia podyplomowe w zakresie bhp? Ile jest takich szkół i iloma miejscami dysponują?
4. Czy istniejąca sieć szkół wystarczy dla zaspokojenia zapotrzebowania na specjalistów do spraw bhp, szczególnie po upływie pięcioletniego okresu przejściowego?
5. Dlaczego w § 4 ust. 4 tego rozporządzenia ogranicza możliwość powierzenia wykonywania zadań służb bhp specjaliście spoza zakładu pracy tylko do osób posiadających wyższe wykształcenie o kierunku lub specjalności w zakresie bhp albo studia podyplomowe w zakresie bhp oraz co najmniej 1 rok stażu pracy w służbie bhp lub też które były zatrudnione na stanowisku inspektora pracy w Państwowej Inspekcji Pracy? Jakie przesłanki legły u podstaw przyjęcia takiej regulacji?
6. Czy technik bhp mający np. dziesięcioletni staż pracy w służbach bhp ma mniejszą wiedzę fachową od absolwenta wyższej uczelni z rocznym zaledwie stażem?
7. Dlaczego w rozporządzeniu Rady Ministrów znalazł się zapis - zawarty w § 4 ust. 4 - niezgodny z art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wyraźnie mówiącym, iż ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tyko ze względu na ważny interes publiczny?
Przewidziana w tym rozporządzeniu możliwość powierzenia wykonywania zadań służb bhp specjaliście spoza zakładu pracy, posiadającemu co najmniej wykształcenie o kierunku lub specjalności w zakresie bhp albo studia podyplomowe w zakresie bhp oraz co najmniej 1 rok stażu pracy w służbie bhp - spowoduje, że jednoosobowe firmy prowadzone przez techników bhp stracą możliwość funkcjonowania na rynku. Tak radykalne ograniczenie możliwości wykonywania działalności gospodarczej przez liczną grupę specjalistów z zakresu bhp poprzez zapisy aktu prawnego niższej rangi niż ustawa wzbudza liczne protesty zainteresowanego środowiska.
Dlatego też proszę o ponowne przeanalizowanie zgodności zapisu zawartego w § 4 ust. 4 rozporządzenia i rozważenie możliwości odstąpienia od tego - moim zdaniem dyskryminującego techników bhp - ograniczenia.
Łączę wyrazy szacunku
Poseł Zbigniew Janowski
Warszawa, dnia 18 lipca 2005 r.