Szanowny Panie Premierze! W dniu 26 marca 2002 r. weszła w życie ustawa z
Szanowny Panie Premierze! W dniu 26 marca 2002 r. weszła w życie ustawa z dnia 15 lutego 2002 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, o zmianie ustawy o Policji oraz o zmianie ustawy Kodeks wykroczeń (DzU nr 19 z 2002 r., poz. 185), która wprowadziła opodatkowanie podatkiem od towarów i usług umów sprzedaży oraz umów licencji i sublicencji praw z zakresu własności przemysłowej oraz sprzedaży i licencji (sublicencji) majątkowych praw autorskich do programu komputerowego.
Jak wynika z uwag już zgłoszonych przez podmioty gospodarcze, cytowana ustawa nowelizująca powoduje jednakże szereg wątpliwości co do zakresu zobowiązań podatkowych w podatku VAT wynikających z przedmiotowych umów.
W związku z powyższym zwracam się do pana ministra z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy w przypadku importu towarów, których wartość celna jest powiększana o wartość należności licencyjnych związanych z tym towarem, powstaje obowiązek podatkowy w VAT z tytułu importu usług?
Jak bowiem wynika z art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy Kodeks celny, do wartości celnej importowanych towarów wlicza się m.in. opłaty licencyjne, dotyczące towarów, dla których ustalana jest wartość celna, które musi opłacić kupujący, zarówno bezpośredni jak i pośrednio, jako warunek sprzedaży tych towarów, o ile koszty te nie są ujęte w cenie faktycznie zapłaconej lub należnej.
W rezultacie podmiot dokonujący importu towarów, z którymi związana jest udzielona mu odpłatnie licencja, będzie zobowiązany do zapłaty cła z tytułu importu, obliczonego od wartości celnej towaru, która zawiera wartość należności licencyjnych. Oczywiście na podstawie art. 15 ust. 4 ustawy o VAT tak określona wartość celna oraz obliczone do niej cło będą stanowić dodatkowo podstawę opodatkowania podatkiem VAT z tytułu importu towarów.
Z literalnej wykładni art. 4 ust. 2 pkt c-e znowelizowanej ustawy o VAT wynika, iż osobnym, niezależnym i samoistnym przedmiotem opodatkowania podatkiem VAT jest zawarcie umów określonych w tych przepisach. Z tego względu u importera towarów, do których wartości celnej wliczona została wartość należności licencyjnych i który zawarł osobną umowę licencyjną związaną z importowanymi towarami powstanie zobowiązanie podatkowe w podatku VAT z tytułu zawarcia umowy licencyjnej.
Opisana powyżej sytuacja prowadzi do powstania zjawiska podwójnego opodatkowania tej samej w istocie czynności, jaką jest zawarcie umowy licencyjnej.
Czy pan minister widzi możliwość takiej interpretacji przepisów prawa podatkowego, która pozwoli na uniknięcie tego zjawiska? Czy przewiduje się zmiany w przepisach prawa celnego lub podatkowego, które pozwolą na uniknięcie podwójnego opodatkowania?
2. Czy w podatku VAT powstają skutki podatkowe w odniesieniu do umów złożonych zawierających postanowienia o udzieleniu licencji?
Jak wynika z otrzymywanych przeze mnie sygnałów, w praktyce gospodarczej często występują umowy, w których jedna ze stron zobowiązuje się wobec drugiej strony do dokonywania różnych usług związanych z określoną wiedzą techniczną lub handlową. Część z tych świadczeń stanowią czynności objęte obecnie zakresem przedmiotowym ustawy o VAT (np. udzielenie licencji, przekazanie praw do znaku towarowego), podczas gdy pozostałe czynności nie podlegają opodatkowaniu VAT (wyrażanie zgody przez licencjodawcę na zastosowanie przez licencjobiorcę określonych standardów produkcji) lub podlegają opodatkowaniu tym podatkiem na podstawie innego tytułu niż art. 2 w zw. z art. 4 pkt 2 lit c-e znowelizowanej ustawy o VAT (np. czynności nadzoru technicznego, kontroli jakości, doradztwa przemysłowego).
Należy przy tym podkreślić, iż zazwyczaj elementy takiej umowy związane z licencjami mają charakter poboczny, akcesoryjny względem świadczeń podstawowych. Taka sytuacja będzie miała miejsce np. w przypadku umów dystrybucyjnych, w których producent danego towaru zezwala dystrybutorowi na używanie w toku sprzedaży tych towarów oznaczeń i korzystanie z innych praw niematerialnych z nimi związanych. W przeciwnym przypadku bowiem dystrybutor nie mógłby skutecznie wykonywać zobowiązań wynikających z umowy dystrybucyjnej.
W tej sytuacji przedsiębiorcy wyrażają wątpliwości co do tego, czy w powyższych sytuacjach świadczenia o charakterze usług licencyjnych będą powodować powstanie obowiązku podatkowego w VAT niezależnie od obowiązku podatkowego powstającego w związku ze świadczeniami podstawowymi, jeżeli usługi te są wykonywane w sposób nieodpłatny.
3. Jak stanowi art. 2 ust. 2 in fine ustawy nowelizującej, umowy licencyjne zawarte przed 26 marca 2002 r. nie podlegają opodatkowaniu VAT (w okresie 2 lat od wejścia ustawy nowelizującej w życie) ˝bez uwzględniania zmian tych umów dokonanych po tym dniu˝.
Do zmian powodujących powstanie obowiązku podatkowego w odniesieniu do części umowy licencyjnej należy bez wątpienia podwyższenie wartości należności licencyjnych wynikających z danej umowy.
Jak się wydaje, wyłącznie podwyższenie wartości należności licencyjnych wynikających z danej umowy stanowi taką zmianę tej umowy, o której mowa w art. 2 ust. 2 in fine ustawy nowelizującej i powoduje powstanie zobowiązania podatkowego w VAT:
a) w odniesieniu do tej części należności licencyjnej, która stanowi dodatnią różnicę pomiędzy wartością należności licencyjnych ponad ich wartość przed zmianą umowy licencyjnej, i
b) obowiązek podatkowy w VAT powstaje w stosunku do tej części należności licencyjnej z momentem otrzymania (dokonania) całości lub części zapłaty, nie później jednak niż z upływem terminu płatności.
Czy pan minister potwierdza powyższe stanowiska?
Z poważaniem
Poseł Józef Gruszka
Warszawa, dnia 18 kwietnia 2002 r.