Szanowny Panie Ministrze! Obecnie obowiązujące przepisy prawa w zakresie związanym z używaniem tytoniu i
Szanowny Panie Ministrze! Obecnie obowiązujące przepisy prawa w zakresie związanym z używaniem tytoniu i wyrobów tytoniowych w zakładzie pracy pozwalają na pewną swobodę interpretacji ze względu na ich enigmatyczność. Wiążące się z ich stosowaniem wątpliwości i kontrowersje wyjaśniane są w sferze domniemań, tj. co ustawodawca miał na myśli, formułując przepis w takim, a nie innym brzmieniu.
Zakaz palenia tytoniu w pracy został uregulowany w aktach prawnych należących zarówno do prawa pracy, jak i innych powszechnie obowiązujących. Jedną z ustaw realizujących prawa do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy jest ustawa z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (art. 15, art. 94, ust. 4, art. 207 K.p.).
Problematyka palenia w miejscu pracy doczekała się również szczegółowej regulacji w rozporządzeniu ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (DzU nr 129, poz. 844). W § 40 ust. 1 załącznik do rozporządzenia przewiduje, iż palenie tytoniu w zakładach pracy dozwolone jest wyłącznie w odpowiednio przystosowanych pomieszczeniach lub w innych wyodrębnionych miejscach wyposażonych w dostateczną ilość popielniczek.
Kolejnym aktem prawnym regulującym sprawę zakazu palenia jest ustawa z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (DzU z 1996 r. nr 10, poz. 55, z późn. zm.). W art. 5 zabrania ona palenia wyrobów tytoniowych poza wyraźnie wyodrębnionymi miejscami:
- w zakładach opieki zdrowotnej,
- w szkołach i placówkach oświatowo-wychowawczych,
- w pomieszczeniach zamkniętych zakładów pracy oraz innych obiektów użyteczności publicznej.
Analiza przepisów powyżej cytowanych aktów prawnych pozwala wnioskować, iż obowiązek przestrzegania przepisu dotyczącego zakazu palenia w innych miejscach niż specjalnie do tego wyznaczone ciąży na pracodawcy. Pracodawca w myśl przepisów Kodeksu pracy, o których wspominam na wstępie, jest zobligowany do zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Ponosi on odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny w zakładzie pracy oraz jest obowiązany chronić życie i zdrowie pracowników przez zapewnienie im odpowiednich warunków pracy przy praktycznym wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki.
Problemem stojącym najczęściej przed pracodawcą jest pytanie, czy pracodawca ma obowiązek zorganizowania palarni? Żaden przepis nie reguluje wprost tego zagadnienia. Można więc stwierdzić, że na pracodawcy nie ciąży obowiązek zapewnienia odpowiednich miejsc do palena tytoniu, a to uprawniałoby go do wprowadzenia całkowitego zakazu palenia na terenie zakładu pracy. Przemawia za tym również fakt, że podstawowym obowiązkiem pracownika, wynikającym z zawartej umowy o pracę, jest świadczenie pracy. Pracodawcy zaś jedynie zależy na efektywnych pracownikach.
Kontrargumentem na powyższe twierdzenie jest fakt, iż palenie tytoniu jest zjawiskiem społecznym i nie jest zabronione przez prawo, dlatego też osobom chcącym palić nie można odmówić tego prawa. Nie ma także żadnych przeszkód, by pracownik, którego dobowy wymiar czasu pracy przekracza 6 godzin, wykorzystywał na palenie papierosów przysługującą mu 15-minutową przerwę wliczaną do czasu pracy.
Mając na względzie powyższe, uprzejmie proszę o wyjaśnienie następującej kwestii:
Czy projektowana jest nowelizacja stosownych przepisów poruszanej problematyki w kierunku zobligowania pracodawcy do utworzenia palarni w zakładzie pracy, czy też materia ta będzie podlegała uznaniu i swobodzie decyzji leżącej w gestii pracodawcy?
Łączę wyrazy szacunku
Poseł Zbigniew Janowski
Warszawa, dnia 6 maja 2002 r.