Szanowny Panie Ministrze! W związku z wątpliwościami, jakie powstają na tle interpretacji przepisów ustawy
Szanowny Panie Ministrze! W związku z wątpliwościami, jakie powstają na tle interpretacji przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwracam się z uprzejmą prośbą do pana ministra o przedstawienie stanowiska podległego panu resortu w następującej sprawie.
Wątpliwości, które są przedmiotem niniejszego wystąpienia, związane są z kwalifikacją podatkową przychodów z umorzenia akcji. Problem ten był przedmiotem interpretacji wydanej przez ministra finansów na podstawie art. 14 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. W interpretacji tej dokonano podziału, zgodnie z przepisami Kodeksu spółek handlowych, umorzenia na dwie podstawowe kategorie, tj. umorzenie przymusowe oraz umorzenie dobrowolne. Pierwsza z tych kategorii z punktu widzenia podatkowego ma być traktowana jako dochód za udział w zyskach osób prawnych i opodatkowana na podstawie art. 24 ust. 5 z uwzględnieniem art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Druga z tych kategorii z punktu widzenia podatkowego ma być traktowana jako dochód ze zbycia akcji opodatkowany na tzw. zasadach ogólnych z uwzględnieniem art. 22 ust. 1f lub art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Interpretacja ta nie usunęła jednak niektórych wątpliwości związanych z opodatkowaniem umorzenia akcji. Wraz ze zmianą od 1 stycznia 2003 r. przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych rozróżnienie to straciło znaczenie, gdyż zarówno bezpośrednie umorzenie akcji, jak i zbycie akcji w spółce w celu umorzenia podlega opodatkowaniu jako udział w zyskach osób prawnych.
Pojawia się jednak problem stosowania opisanych przepisów w stosunku do dochodów osiągniętych w latach 2001-2002.
Według otrzymywanych przeze mnie informacji w praktyce niektórych urzędów skarbowych umorzenie akcji, nawet jeżeli ono nie jest dokonywane poprzez nabycie akcji przez spółkę w celu umorzenia, traktowane było jako opodatkowanie na tzw. zasadach ogólnych, jeżeli nie jest to tzw. umorzenie przymusowe, o którym mowa w przepisach art. 359-361 Kodeksu spółek handlowych. Z sytuacją taką mamy do czynienia, gdy podstawą umorzenia są uchwały podjęte w roku 2000, tj. przed wejściem w życie Kodeksu spółek handlowych, a obniżenie kapitału w związku z procedurą rejestracyjną i wypłata kwoty z tytułu umorzenia następuje w roku 2001. Obowiązujące do wejścia w życie Kodeksu spółek handlowych przepisy Kodeksu handlowego nie przewidywały podziału na umorzenie dobrowolne i przymusowe, co oznacza, że także w przypadku zgody akcjonariusza na umorzenie możliwe było dokonanie tego umorzenia bezpośredno, tzn. bez nabywania akcji przez spółkę. Na podstawie art. 619 Kodeksu spółek handlowych ˝do uchwał wspólników oraz uchwał organów spółek kapitałowych powziętych przed dniem wejścia ustawy w życie, stosuje się przepisy dotychczasowe˝, ponadto w myśl art. 620 § 1 Kodeksu spółek handlowych ˝do oceny skutków zdarzeń prawnych stosuje się przepisy obowiązujące w dniu w którym zdarzenia nastąpiły˝.
Przepisy te wskazują, iż do umorzenia, dla którego podstawą jest uchwała powzięta w roku 2000, nie stosuje się regulacji art. 359 Kodeksu spółek handlowych i wprowadzonego tam podziału na różne kategoria umorzenia. Oznacza to, iż mimo wejścia w życie Kodeksu spółek handlowych z punktu widzenia prawa handlowego możliwa jest sytuacja, iż w roku 2001 podatnicy uzyskiwali dochody z umorzenia akcji, które odbywało się za ich zgodą, jednakże bez nabywania akcji przez spółkę celem ich umorzenia.
W sytuacji takiej nie powinno dojść do kwalifikowania tych przychodów jako przychodów ze zbycia akcji (gdyż takiego zbycia nie było), ale jako przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych. Jednakże ze względu na wskazane wcześniej sygnały, iż taka błędna kwalifikacja ma miejsce, zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytanie:
- Jak, dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych, należy traktować dochody uzyskane w 2001 r. przez podatników z umorzenia akcji, które odbywało się na podstawie uchwał podjętych w 2000 r., pod rządami Kodeksu handlowego, za zgodą akcjonariuszy, jednakże bez nabywania akcji przez spółkę?
Poseł Krzysztof Jurgiel
Białystok, dnia 31 stycznia 2003 r.