Stan faktyczny. Na podstawie obowiązującego od 9 maja 2000 r. rozporządzenia Rady Ministrów w
Stan faktyczny.
Na podstawie obowiązującego od 9 maja 2000 r. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia zakresu zadań w dziedzinie kultury objętych mecenatem państwa oraz szczegółowych zasad i trybu udzielania jednostkom samorządu terytorialnego dotacji na te zadania i dotacji celowych na dofinansowanie bieżących zadań własnych, związanych z prowadzeniem instytucji kultury, przejętych w dniu 1 stycznia 1999 r., minister kultury podejmuje corocznie decyzje o rozdziale rezerwy budżetowej w wysokości ok. 130 000 000 zł z przeznaczeniem dla tych samorządów, którym, w wyniku reformy kompetencyjnej, przekazano do prowadzenia instytucje kultury. Kwestia regulacji przyjętych przez ministra kultury w tej sprawie była przedmiotem dyskusji i uzgodnień Konwentu Marszałków RP oraz Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Niestety, Rada Ministrów nie uchyliła ani nie zmieniła powszechnie mocno krytykowanego rozporządzenia. Przedstawiciele samorządów zgodnie stwierdzają, że dotychczasowy podział dotacji celowej w żaden sposób nie pokrywał się z rangą kultury w regionach ani z realiami budżetowymi jednostek samorządów terytorialnych. Nie był i nadal nie jest on także zbieżny z nakładami, jakie poszczególne regiony ponoszą na sferę kultury. Trudno mówić o jakichkolwiek klarownych prawidłowościach kierujących podziałem dotacji z rezerwy ministerstwa. Dotacja ta, powielająca z roku na rok proporcje ustalone w latach poprzednich, wyraźnie preferuje niektóre województwa, wywołując słuszną krytykę przyjmowanych rozwiązań, a zwłaszcza niejasności kryteriów i zasad podziału dotacji.
Wątpliwości.
W mojej ocenie ww. kwota rezerwy powinna wcześniej zostać włączona w dochody własne jednostek samorządów terytorialnych, które przejęłyby instytucje kultury w wyniku reformy kompetencyjnej. Oceniam, że nadal rezerwa, która pozostaje w dyspozycji ministerstwa, a która jest uruchamiana poprzez wojewodów na wnioski jednostek samorządów terytorialnych, jest traktowana przez ministerstwo jedynie jako instrument uznaniowy, bo nieoparty o rzeczową analizę, i w żaden sposób nie jest wiązana z efektywnym wykorzystaniem środków oraz rzeczową analizą potrzeb.
W marciu ubiegłego roku posłowie, członkowie sejmowej Komisji Kultury i Środków Przekazu, zapoznali się z propozycją nowego algorytmu podziału dotacji celowej ze środków pozostających w dyspozycji ministra kultury. Propozycja nowego, obiektywnego rozdziału środków została opracowana przez marszałków województw i zyskała nawet aprobatę Ministerstwa Kultury oraz była przedmiotem uzgodnień międzyresortowych.
Niestety, projekt ustalenia obiektywnych kryteriów akceptowanych przez samorządowców nie został wprowadzony w życie. Co więcej, poprawka wprowadzona do rozporządzenia pozwoliła na dokonywanie samodzielnego podziału 3% (w roku 20002 - 3 730 000 zł) ogólnej kwoty (w roku 2002 - 124 336 000 zł) dla wybranych przez siebie instytucji kultury.
Ostatnio pojawił się projekt podwyższenia kwoty pozostającej w wyłącznej dyspozycji ministra kultury do wartości 7% (7 758 000 zł z zaplanowanej rezerwy na rok 2003 w wysokości 129 300 000 zł).
Zgodnie z przywołanym rozporządzeniem Rady Ministrów, samorządy z woj. małopolskiego uzyskują corocznie z tej rezerwy kwotę ok. 5 500 000 zł, podczas gdy np. woj. śląskie - 18 777 000 zł, woj. lubelskie - 12 557 000 zł, woj. kujawsko-pomorskie - 8 984 000 zł.
Samorząd woj. małopolskiego, prowadzący 18 największych regionalnych instytucji kultury, otrzymuje corocznie, w ramach wspólnej puli dla całego województwa, do 3 000 000 zł, natomiast z własnego budżetu przeznacza dla instytucji kultury ok. 38 000 000 zł, tj. prawie 17% wszystkich wydatków budżetowych.
Z niezależnych i obiektywnych analiz i symulacji wykonywanych dla Ministerstwa Kultury wynika, że z ogólnej puli rezerwy będącej w dyspozycji ministra kultury dla jednostek samorządu terytorialnego z woj. małopolskiego (m.in. powiat nowotarski, powiat tarnowski, miasto Kraków na prawach powiatu, woj. małopolskie) dotacja ta powinna wynosić ok. 10 000 000 zł, a nie, jak dotychczas, 5 500 000 zł (czyli 100% więcej).
Przedstawiając powyższe wątpliwości, zwracam się do pana z pytaniem: Czy wobec konieczności prawidłowego funkcjonowania instytucji kultury w Małopolsce nie jest konieczna zmiana rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 maja 2000 r., ponieważ dalsze utrzymywanie takiej skali dysproporcji wartości dotacji powodować może degradację sektora kultury w Małopolsce?
Z poważaniem
Poseł Barbara Marianowska
Kraków, dnia 7 stycznia 2003 r.