Na spotkaniach z wyborcami spotykam się często z opiniami, iż nie jest do zaakceptowania
Na spotkaniach z wyborcami spotykam się często z opiniami, iż nie jest do zaakceptowania budowa trasy Via Baltica na odcinku Ostrów Mazowiecka-Suwałki ze względu na nieodwracalne szkody, jakie ta inwestycja spowoduje dla cennego, w skali kraju i Europy, środowiska przyrodniczego północno-wschodniej Polski.
Uważam, że należy ponownie rozpatrzyć przebieg trasy Via Baltica i wykonać analizę wykonawczą wszystkich możliwych wariantów trasy. Wykonać ocenę oddziaływania na środowisko wariantów łomżyńskiego i białostockiego. Przeprowadzić rzetelną analizę ekonomiczną wszystkich możliwych tras przebiegu Via Baltica, z uwzględnieniem kosztów zewnętrznych (społecznych i środowiskowych), a także analizę potrzeb rozwoju infrastruktury transportowej w woj. podlaskim w kontekście ruchu tranzytowego przez przejście graniczne w Budzisku. Proces podejmowania decyzji o wyborze wariantu powinien być zgodny z zapisami polskiego i unijnego prawa w zakresie ochrony środowiska, dostępu do informacji oraz udziału społecznego.
Przewidywany do realizacji białostocki wariant przebiegu trasy Via Baltica na odcinku Ostrów Mazowiecka-Suwałki przetnie cztery cenne przyrodniczo obszary północno-wschodniej Polski: dolinę Biebrzy, dolinę Narwi, Puszczę Augustowską i Puszczę Knyszyńską. Wymienione tereny, które znajdą się pod szkodliwym wpływem planowanej drogi ekspresowej, są objęte obszarowymi formami ochrony prawnej (Biebrzański Park Narodowy, Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej, rezerwaty: Karczmisko i Krzemianka). Jednocześnie, jako ostoje ptaków o randze międzynarodowej, miejsca te zostały wskazane do objęcia ochroną w ramach europejskiej sieci Natura 2000, tworzonej w oparciu o dyrektywy 79/409/EEC i 92/43/EEC Unii Europejskiej. Ponad 7500 ha przyrodniczo cennych obszarów Podlasia, z czego 20% to tereny prawnie chronione, znajdzie się pod wpływem negatywnego oddziaływania drogi ekspresowej (zanieczyszczenie gleby, powietrza i wód gruntowych, hałas, wzrost penetracji ludzkiej, wzrost śmiertelności zwierząt). W skali całego regionu zagrożone zostaną, na skutek przerwania szlaków wędrówek, populacje wielu cennych gatunków zwierząt, w tym łosia oraz objętych ścisłą ochroną wilka i rysia.
Alternatywny łomżyński wariant przebiegu Via Baltica stwarza nieporównanie mniejsze zagrożenia środowiskowe. Pozwala ominąć tereny o wyróżniających się walorach przyrodniczych, w tym wspomniane parki narodowe i krajobrazowe.
Sposób podejmowania decyzji dotyczącej wyboru wariantu przebiegu Via Baltica budzi szereg zastrzeżeń. Kwestionować można zarówno rzetelność analizy rozwiązań alternatywnych, jak i otwartość samego procesu, a także zgodność z prawem polskim i unijnym.
Wariant białostocki został wybrany pomimo faktu, że jest o prawie 30 km dłuższy od łomżyńskiego, a tym samym mniej atrakcyjny dla ruchu tranzytowego. Analiza ekonomiczna nie uwzględnia wymaganych prawem, niezbędnych dla wariantu białostockiego, kosztów działań kompensujących i minimalizujących straty środowiskowe. Nie wykonano również strategicznej oceny oddziaływania na środowisko, która pozwoliłaby na wybór najmniej szkodliwego wariantu. Przebieg Via Baltica na odcinku Ostrów Mazowiecka-Suwałki nie był konsultowany ani z Państwową Radą Ochrony Przyrody, ani z Krajową Komisją do Spraw Ocen Oddziaływania na Środowisko.
Tryb wyboru wariantu przebiegu Via Baltica był niezgodny z polskimi i unijnymi regulacjami dotyczącymi ocen oddziaływania na środowisko oraz udziału społecznego w podejmowaniu decyzji. Naruszono zapisy ustawy Prawo ochrony środowiska i wcześniejszej ustawy o dostępie do informacji o środowisku, jego ocenie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Zignorowane zostały również regulacje zawarte w dyrektywie 97/11/EC o ocenach oddziaływania na środowisko i dyrektywie 90/313/EEC o dostępie do informacji o środowisku. Tymczasem, zgodnie ze stanowiskiem Komisji Europejskiej, wszystkie nowe inwestycje w krajach kandydujących powinny całkowicie odpowiadać normom obowiązującym w Unii Europejskiej.
1) Czy białostocki wariant przebiegu trasy Via Baltica zostanie zmieniony?
2) Czy zdaniem pana ministra łomżyński wariant stwarza mniejsze zagrożenie środowiskowe?
Z wyrazami szacunku
Poseł Józef Laskowski
Suwałki, dnia 14 lutego 2003 r.