Na podstawie obowiązującego od 9 maja 2000 r. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia
Na podstawie obowiązującego od 9 maja 2000 r. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia zakresu zadań w dziedzinie kultury objętych mecenatem państwa oraz szczegółowych zasad i trybu udzielania jednostkom samorządu terytorialnego dotacji na te zadania i dotacji celowych na dofinansowanie zadań własnych związanych z prowadzeniem instytucji kultury, przejętych w dniu 1 stycznia 1999 r., minister kultury podejmuje co roku decyzje o rozdziale rezerwy budżetowej w wysokości 130 mln przeznaczonej dla samorządów, które po reformie administracyjnej przejęły prowadzenie instytucji kultury.
Rozporządzenie to było tematem wielu konsultacji, m.in. Konwentu Marszałków RP i Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Mimo wręcz powszechnej krytyki zasad rozdziału pieniędzy, uregulowanych w niniejszym rozporządzeniu, Rada Ministrów go nie zmieniła. Marszałkowie województw opracowali w zeszłym roku propozycję nowego algorytmu podziału dotacji celowej ze środków pozostających w dyspozycji ministra kultury. Propozycja ta zyskała wówczas aprobatę Ministerstwa Kultury i stała się przedmiotem uzgodnień międzyresortowych. Projekt ten jednak nie został wprowadzony w życie. Stało się wręcz przeciwnie, do rozporządzenia została wprowadzona poprawka pozwalająca ministrowi kultury na dokonywanie samodzielnego podziału 3% ogólnej kwoty rezerwy dla wybranych dowolnie instytucji kultury. W 2002 r. była to suma 3,73 mln zł. Co gorsza, pojawił się projekt kolejnej zmiany rozporządzenia, podwyższającej kwotę pozostającą w wyłącznej dyspozycji ministra do 7%, co w bieżącym roku dałoby sumę 7,758 mln zł.
Tymczasem przedstawiciele samorządów zgodnie stwierdzają, że dotychczasowy model podziału dotacji celowej nie pokrywa się z rangą kultury w poszczególnych regionach ani z realiami budżetowymi jednostek samorządu terytorialnego. Dotacja ta nie jest także przydzielana w oparciu o kryterium nakładów, jakie poszczególne regiony ponoszą na kulturę.
A zatem, zgodnie z rozporządzeniem, woj. małopolskie otrzymuje co roku 5,5 mln zł, podczas gdy na Śląsk trafia 18,777 mln zł, do woj. lubelskiego - 12,557 mln zł, a do kujawsko-pomorskiego - 8,984 mln zł. Taki podział pieniędzy budzi poważne wątpliwości.
Przy obliczeniach na podstawie algorytmu opracowanego przez samorządowców wynika, że na Małopolskę powinno trafić co roku ok. 10 mln zł, czyli prawie 100% więcej niż obecnie. Utrzymywanie takiej dysproporcji może doprowadzić w najbliższym czasie do degradacji kultury w woj. małopolskim.
Wnoszę zatem, aby minister kultury:
1. Odpowiedział, czy jest możliwe i kiedy przygotowanie nowego rozporządzenia Rady Ministrów regulującego podział dotacji na instytucje kultury dla organów samorządu terytorialnego.
2. Określił, jakimi dzisiaj kieruje się kryteriami przy podziale 3% ogólnej kwoty rezerwy.
3. Wyjaśnił, czy rzeczywiście i z jakiego powodu chce powiększyć tę kwotę do 7%.
4. Wyjaśnił, dlaczego do tej pory nie wprowadzono propozycji Konwentu Marszałków RP nowego algorytmu rozdzielenia dotacji na instytucje kultury, który był opracowany w ubiegłym roku i zyskał przychylność Ministerstwa Kultury.
Poseł Jan Rokita
Kraków, dnia 13 stycznia 2003 r.