Szanowny Panie Ministrze! Z ˝Informacji o wynikach kontroli egzekucji na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
Szanowny Panie Ministrze! Z ˝Informacji o wynikach kontroli egzekucji na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należności z tytułu składek˝ (Nr ewid. 164/2002) Najwyższej Izby Kontroli wynika, że negatywny wpływ na egzekucję należności na rzecz ZUS miały opóźnienia i niepełne wdrożenie wszystkich aplikacji Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS. NIK stwierdziła także, że w okresie objętym kontrolą Zakład w sposób niepełny wywiązywał się z nałożonych na niego zadań ustawowych, np. nie posiadał pełnego rozeznania o ogólnym stanie rozliczeń i zadłużeń wszystkich płatników (za okres I-XII 1999). W szczególności ZUS nie znał rzeczywistego zadłużenia płatników z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne, FP i FGŚP od stycznia 1999 r. Nie zna tego stanu zadłużenia i w chwili obecnej. W konsekwencji egzekucja administracyjna nie była prowadzona wobec wszystkich należności Zakładu.
Na koniec 1999 r. stan zadłużenia płatników składek na ubezpieczenie społeczne wyniósł ogółem 9.740,5 mln zł; w 2000 r. stan ten wzrósł o 5,8% i wyniósł 10.308,4 mln zł, by wraz z końcem 2001 roku wzrosnąć nieznacznie (o 0,1% w stosunku do 2000 r.), co dało sumę 10.135,8 mln zadłużenia na koniec 2001. Zaś szacunkowe należności składek na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wynosiły na koniec: 1999 r. - 167,6 mln zł, 2000 r. - 2.922,8 mln zł i 2001 r. - 5.668,9 mln zł. Największymi dłużnikami ZUS były huty, kopalnie i PKP.
Stwierdzono również duże braki w przekazywaniu środków do Otwartych Funduszy Emerytalnych. Z tego tytułu ZUS zapłacił 56 mln zł odsetek za zwłokę w ubiegłym roku. Ponadto ZUS wziął 2,4 mld zł kredytów w bankach komercyjnych. W związku z powyższym zadłużenie z tego tytułu w bankach wzrosło o 690 mln zł. Z raportu wynika, że środki pozostające na rachunku Funduszu Ubezpieczeń Społecznych stanowią zabezpieczenie jedynie ok. 10% jednego terminu płatności emerytur i rent. Istnieje zatem realna groźba utraty płynności finansowej.
Mimo że zakres stosowanych przez ZUS działań zmierzających do wyegzekwowania należności z tytułu składek zwiększył się w badanym okresie, to wskaźnik efektywności egzekucji prowadzonej przez urzędy skarbowe utrzymywał się na niskim poziomie, pomimo działań Zakładu zmierzających do jego zwiększenia.
Najwyższa Izba Kontroli stwierdziła w trakcie postępowania kontrolnego także inne nieprawidłowości. Najbardziej istotne z nich, stwierdzone w oddziałach ZUS, dotyczyły m.in. kierowania do urzędów skarbowych tytułów wykonawczych bez uprzedniego prowadzenia tzw. własnej egzekucji administracyjnej; zwłoki w podejmowaniu egzekucji po ujawnieniu zaległości płatników; niewykorzystania wszystkich środków egzekucyjnych; zwłoki w kierowaniu do urzędów skarbowych tytułów wykonawczych (po stwierdzeniu nieskuteczności własnych działań egzekucyjnych).
Stwierdzone w urzędach skarbowych nieprawidłowości dotyczyły głównie: opieszałego nadawania biegu tytułom wykonawczym; niekorzystania z uprawnienia umożliwiającego organowi egzekucyjnemu zwrócenie się do sądu o nakazanie zobowiązanemu wyjawienia majątku; nieprawidłowego obciążania zobowiązanych kosztami egzekucyjnymi (zaniżanie lub zawyżanie).
W związku z powyższym interpeluję Pana Ministra:
1. Jakie działania naprawcze zamierza podjąć Ministerstwo Finansów w związku z groźbą utraty płynności finansowej przez ZUS?
2. Na jakich warunkach kredytowych banki komercyjne udzieliły ZUS stosownych środków na sfinansowanie działalności?
3. W jaki sposób ZUS, prócz drogich kredytów komercyjnych, zamierza pokryć braki finansowe w swojej bieżącej działalności?
4. Jakie działania wobec firmy Prokom zamierza podjąć Ministerstwo Finansów w sprawie opóźnień we wdrażaniu systemu informatycznego i czy firma Prokom poniesie konsekwencje finansowe swoich działań?
Z poważaniem
Poseł Zenon Tyma
Warszawa, dnia 25 czerwca 2003 r.